VSP là thương hiệu trong nước quen thuộc trong lĩnh vực linh kiện và phụ kiện máy tính, với nhiều dòng sản phẩm như case, nguồn máy tính (PSU), tản nhiệt và màn hình, hướng tới phân khúc người dùng phổ thông. Trong bài đánh giá lần này, PCMAG sẽ cùng bạn tìm hiểu mẫu nguồn mới VSP Extreme TPS650 650W – một sản phẩm vừa được VSP giới thiệu ra thị trường.

Extreme TPS là dòng PSU mới của VSP được phát triển cho phân khúc phổ thông – giá rẻ nhưng vẫn được trang bị những tính năng đáng chú ý như Active PFC, hiệu suất tối đa theo công bố của hãng đạt khoảng 85%, cùng mạch DC-to-DC giúp ổn định điện áp và cải thiện hiệu quả sử dụng điện năng. Với các trang bị này, VSP Extreme TPS650 650W hướng tới các cấu hình máy tính hiện đại ở tầm phổ thông đến tầm trung, đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng hàng ngày cũng như gaming nhẹ.

I. Hộp và phụ kiện VSP Extreme TPS650 650W

Hộp của VSP Extreme TPS650 650W có kích thước khá gọn gàng với tông màu đỏ – đen đặc trưng. Mặt sau hộp in đầy đủ các thông tin kỹ thuật quan trọng như bảng điện áp đầu ra, công suất các đường điện và số lượng đầu cắm kết nối, giúp người dùng dễ dàng tham khảo trước khi lắp đặt.

Phụ kiện đi kèm VSP Extreme TPS650 650W khá cơ bản, bao gồm: 1 dây nguồn chuẩn EU, 4 ốc cố định PSU vào case, 2 dây rút (zip tie) để quản lý cáp gọn gàng và 1 sách hướng dẫn sử dụng. Bộ phụ kiện này đủ để người dùng lắp đặt nguồn vào hệ thống một cách nhanh chóng và thuận tiện.

II. PSU VSP Extreme TPS650 650W

1. Thiết kế bên ngoài

VSP Extreme TPS650 650W sử dụng thiết kế vỏ tương tự dòng Elite của hãng, với kích thước chuẩn ATX quen thuộc, dễ dàng lắp đặt trong hầu hết các loại case máy tính hiện nay. Toàn bộ vỏ nguồn được sơn tĩnh điện màu đen tạo cảm giác chắc chắn và hạn chế trầy xước, kết hợp quạt làm mát kích thước 120mm giúp tản nhiệt cho các linh kiện bên trong trong quá trình hoạt động.

Nguồn có công suất danh định 750W, sử dụng một đường +12V duy nhất với khả năng cung cấp toàn bộ 750W cho hệ thống. Bộ nguồn được trang bị Active PFC với dải điện áp hoạt động 180–240Vac, và theo công bố từ nhà sản xuất, hiệu suất tối đa đạt khoảng 85% trong điều kiện tiêu chuẩn.

Hệ thống dây cáp của VSP Extreme TPS650 650W sử dụng cáp bẹ màu đen mềm, giúp việc đi dây trong case gọn gàng và dễ thao tác hơn. Các đầu cấp nguồn bao gồm:

• 1 x 24-pin Mainboard – dài khoảng 55cm
• 2 x 4+4-pin ATX12V (CPU) – dài 65cm
• 2 x 6+2-pin PCIe – 45cm + 15cm
• 4 x SATA – 40cm + 15cm + 15cm
• 2 x ATA (Molex) – 40cm + 15cm + 15cm

Hệ thống cáp này đáp ứng tốt nhu cầu cấp nguồn cho các cấu hình máy tính phổ thông đến tầm trung hiện nay.

2. Thiết kế bên trong

Bên trong VSP Extreme TPS650 650W sử dụng platform được phát triển dựa trên dòng Elite 650W, với thiết kế DC-to-DC cho các đường điện phụ. Nền tảng này giúp cải thiện hiệu suất hoạt động, đồng thời nâng cao độ ổn định điện áp so với các thiết kế nguồn phổ thông trước đây của hãng.

Bảng linh kiện được sử dụng trên TPS650 650W:

Mạch lọc nhiễu EMI trên VSP Extreme TPS650 650W được trang bị đầy đủ hai tầng lọc, giúp giảm nhiễu điện từ và cải thiện độ ổn định của nguồn điện đầu vào. Tuy nhiên, bộ nguồn không được trang bị linh kiện chống sét MOV, vốn thường dùng để bảo vệ hệ thống trước các xung điện áp đột biến từ lưới điện.

Diode cầu GBU2510 (25A) được bố trí để tản nhiệt trực tiếp nhờ luồng gió từ quạt làm mát, giúp duy trì nhiệt độ ổn định khi nguồn hoạt động ở tải cao. Bên cạnh đó, tụ lọc chính sử dụng linh kiện của Toshin Kogyo (Nhật Bản) với mức điện dung 390µF / 420VDC, đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định nguồn điện đầu vào và nâng cao độ tin cậy khi vận hành.

Tầng Active PFC trên VSP Extreme TPS650 650W sử dụng 1 MOSFET Reasunos RS25N50F (25A) kết hợp với 1 diode xung Champion 15R06 (15A) để thực hiện nhiệm vụ hiệu chỉnh hệ số công suất.

Ở tầng PWM sơ cấp, nguồn sử dụng một cặp MOSFET Reasunos RS18N50F (18A) để điều khiển quá trình chuyển đổi năng lượng. Toàn bộ khối mạch này được điều khiển bởi IC dao động Champion CM6805BG, một giải pháp khá phổ biến trên các bộ nguồn sử dụng thiết kế Active PFC với dải điện áp đầu vào hẹp.

IC tạo nguồn 5Vsb (nguồn chờ) trên VSP Extreme TPS650 650W là Viper22A, một loại IC tích hợp thường được sử dụng trong các mạch nguồn flyback công suất nhỏ. Linh kiện này khá phổ biến trong nhiều thiết bị điện tử và điện gia dụng, đảm nhiệm nhiệm vụ cung cấp nguồn chờ ổn định cho hệ thống khi máy tính chưa được bật.

VSP Extreme TPS650 650W sử dụng thiết kế chỉnh lưu đồng bộ (synchronous rectification) bằng MOSFET cho đường +12V, giúp nâng cao hiệu suất chuyển đổi điện năng và cải thiện khả năng chịu tải so với phương pháp chỉnh lưu bằng diode xung truyền thống.

Cụ thể, mạch sử dụng 3 MOSFET New Star NSP60T20A (200A) đảm nhiệm nhiệm vụ chỉnh lưu cho đường +12V, góp phần giảm tổn hao năng lượng và tăng độ ổn định khi bộ nguồn hoạt động ở mức tải cao.

Hai đường điện +5V và +3.3V trên VSP Extreme TPS650 650W được tạo ra thông qua khối mạch VRM (DC-to-DC) riêng biệt. Mạch này sử dụng IC điều khiển Anpec APW7159C (2 kênh) để điều khiển 4 MOSFET Ascend ASDM30R032N (120A), đảm nhiệm quá trình hạ áp và ổn định điện áp cho hai đường điện phụ.

Để giảm nhiễu và cải thiện độ ổn định của điện áp đầu ra, bộ nguồn sử dụng tụ rắn của hãng Zjjicon cho khu vực lọc nhiễu của hai đường +5V và +3.3V.

IC giám sát trên VSP Extreme TPS650 650W là GR8313, đảm nhiệm việc theo dõi và bảo vệ hoạt động của bộ nguồn. Chip này cung cấp các cơ chế bảo vệ cơ bản gồm OVP (quá áp), UVP (thấp áp) và SCP (ngắn mạch), giúp tăng độ an toàn cho hệ thống khi xảy ra sự cố về điện.

Các tụ lọc DC ở ngõ ra của VSP Extreme TPS650 650W sử dụng kết hợp giữa tụ hóa Toshin Kogyo và tụ rắn Zjjicon, đều có nhiệt độ hoạt động tối đa 105°C, góp phần đảm bảo độ bền và ổn định cho bộ nguồn trong quá trình vận hành lâu dài.

Phần bo mạch in (PCB) nhìn chung được gia công khá gọn gàng, chân linh kiện được cắt tỉa sạch sẽ. Tuy nhiên vẫn còn một số vết flux hàn chưa được vệ sinh hoàn toàn, điều này đôi khi có thể thấy ở các bộ nguồn trong phân khúc phổ thông.

III. Thử nghiệm PSU VSP Extreme TPS650 650W

1. Load testing ( Thử tải)

Để đơn giản hóa bảng số liệu theo Test Plan ATX 3.0 của Intel, đường +12V trên các bộ nguồn single rail được chia thành hai nhánh trong quá trình thử tải:

• 12V1: cấp cho toàn bộ hệ thống sử dụng đường +12V ngoại trừ CPU (Mainboard, PCIe, thiết bị ngoại vi…).
• 12V2: chỉ cấp riêng cho CPU thông qua đầu ATX12V/EPS12V.

Trong các bài load test, VSP Extreme TPS650 650W hoàn thành tốt các mức tải với điện áp dao động nhỏ và vẫn nằm trong giới hạn tiêu chuẩn ATX. Hiệu suất đo được đạt khoảng 89% tại 230Vac, phù hợp với mức hiệu suất mà VSP công bố. Nhờ sử dụng thiết kế DC-to-DC, các đường điện +5V và +3.3V vẫn giữ được độ ổn định tốt ngay cả trong các bài kiểm tra tải không đồng đều (Cross Load).

2. Inrush Current Testing (Dòng khởi động)

Trong bài kiểm tra dòng khởi động (Inrush Current), VSP Extreme TPS650 650W ghi nhận mức 77A, đây là mức trung bình đối với các bộ nguồn trong cùng phân khúc công suất. Giá trị này vẫn nằm trong ngưỡng chấp nhận được và không gây ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống điện khi bộ nguồn bắt đầu hoạt động.

3. Sync Transient Response Test (Tải biến thiên)

• Capacitance load: 3300µF cho mỗi đường điện (12V1, 12V2, 5V, 3.3V, 5Vsb)
• Slew rate:
  • 12V: 5A/µs (đối với 12VHPWR) hoặc 2.5A/µs
  • 5V & 3.3V: 1A/µs
  • 5Vsb: 0.1A
    (theo tiêu chuẩn Intel ATX 3.0)

Trong bài kiểm tra tải biến thiên, VSP Extreme TPS650 650W cho kết quả tương tự nhiều bộ nguồn ở phân khúc phổ thông. Hai đường +5V và +3.3V gặp khó khăn khi chịu tải biến thiên nhanh, khiến điện áp sụt xuống thấp hơn giới hạn an toàn của chuẩn ATX khoảng 0.1V trong một số thời điểm. Đây là điểm thường thấy trên các mẫu PSU giá rẻ khi phải xử lý sự thay đổi tải đột ngột.

-50Hz Low load:

-50Hz High load:

-10kHz Low load:

-10kHz High load:

4. Ripple & Noise (Nhiễu AC cao tần)

Trong bài kiểm tra Ripple & Noise, VSP Extreme TPS650 650W cho mức nhiễu điện áp ở mức khá đối với một bộ nguồn phổ thông. Các đường điện chính ghi nhận độ dao động khoảng xung quanh 50mV, vẫn nằm trong giới hạn cho phép của tiêu chuẩn ATX, đảm bảo hệ thống có thể hoạt động ổn định trong điều kiện sử dụng thông thường.

5. Hold-up Time (Thời gian lưu điện)

Trong bài kiểm tra hold-up time, VSP Extreme TPS650 650W cho kết quả khá thấp so với mức tiêu chuẩn ATX yêu cầu. Điều này xảy ra dù bộ nguồn được trang bị tụ lọc chính có mức điện dung tương đối đủ dùng, tuy nhiên thời gian duy trì điện áp đầu ra khi mất nguồn AC vẫn chưa đạt mức lý tưởng. Điều này có thể khiến hệ thống nhạy cảm hơn với các sự cố sụt điện ngắn từ lưới điện.

6. Protection Features (Các chế độ bảo vệ)

Các cơ chế bảo vệ trên VSP Extreme TPS650 650W hoạt động khá nhạy và hiệu quả trong quá trình thử nghiệm. Tuy nhiên, riêng đường nguồn chờ 5Vsb sử dụng IC Viper22A nên không được trang bị bảo vệ quá dòng (OCP). Vì vậy khi xảy ra sự cố trên đường 5Vsb, hệ thống sẽ chủ yếu dựa vào cơ chế bảo vệ ngắn mạch (SCP) như một lớp bảo vệ cuối cùng để ngắt nguồn và đảm bảo an toàn cho bộ nguồn.

7. Earth Leak Current (Kiểm tra dòng rò)

Đối với các thiết bị CNTT thuộc Class I, trong đó nguồn máy tính ATX là một ví dụ điển hình, tiêu chuẩn an toàn quy định dòng rò không được vượt quá 3,5mA. Việc đo được thực hiện tại mức điện áp đầu vào khoảng 110% so với điện áp tối đa mà nhà sản xuất công bố PSU có thể hoạt động.

Trong trường hợp này, với dải điện áp tối đa 240VAC, mức thử nghiệm sẽ vào khoảng 264VAC @ 60Hz. Để kiểm tra thông số này, bài thử nghiệm sử dụng thiết bị đo chuyên dụng GW Instek GLC-9000 nhằm xác định chính xác giá trị dòng rò của bộ nguồn.

8. Nhiệt độ làm việc và tốc độ quạt làm mát (Temp & Fan RPM)

• Điều kiện môi trường thử nghiệm: khoảng 38–45°C

Trong quá trình hoạt động, khu vực có nhiệt độ cao nhất trên VSP Extreme TPS650 650W tập trung tại ngõ ra của biến áp chính và diode cầu chỉnh lưu ở đầu vào AC, đây là những vị trí thường chịu tải nhiệt lớn trong bộ nguồn.

Đường fan curve của bộ nguồn được thiết lập khá đơn giản: tốc độ quạt tăng dần theo mức tải khi lượng nhiệt sinh ra nhiều hơn, và có thể đạt tối đa khoảng 2200 RPM để đảm bảo khả năng làm mát cho các linh kiện công suất ở phía dưới. Tuy nhiên, việc ưu tiên khả năng tản nhiệt này cũng đồng nghĩa với việc độ ồn của quạt sẽ tăng lên khi bộ nguồn hoạt động ở tải cao.

VSP Extreme TPS650 650W được trang bị quạt làm mát VSP 120mm 12V – 0.4A sử dụng bạc đạn Rifle Bearing. Quạt có tốc độ tối đa khoảng 2200 RPM, cung cấp lưu lượng gió đủ lớn để làm mát các linh kiện công suất bên trong bộ nguồn khi hoạt động ở mức tải cao.

IV. Kết luận

VSP Extreme TPS650 650W cho thấy chất lượng điện áp ở mức khá, đáp ứng tốt các bài kiểm tra tải trong phân khúc nguồn phổ thông. Hiệu suất tối đa ghi nhận khoảng 89% tại 230Vac, phù hợp với mức hiệu suất mà VSP công bố. Bộ nguồn được trang bị hệ thống cáp bẹ đen mềm cùng 2 đầu cấp nguồn CPU, thuận tiện cho việc lắp đặt trên nhiều cấu hình khác nhau.

Ngoài ra, việc sử dụng tụ hóa Nhật Bản cho khu vực lọc nhiễu các đường điện chính cũng giúp tăng thêm độ tin cậy và độ bền trong quá trình vận hành. Với công suất 650W, TPS650 phù hợp cho các cấu hình máy tính phổ thông đến tầm trung, sử dụng một card đồ họa có mức tiêu thụ điện dưới khoảng 230W.

Ưu điểm

• Chất lượng linh kiện và điện áp ở mức khá
• Hiệu suất đạt tối đa 89% @230Vac
• Thiết kế DC-to-DC (VRMs) cho các đường điện phụ
• Quạt làm mát Rifle Bearing

Khuyết điểm

• Độ ồn tăng lên khi hoạt động ở mức tải cao do quạt phải quay nhanh để đảm bảo khả năng tản nhiệt.